Speech blong Praem minista
Mi joienem masta blong ceremony blong talem thankyu long presence blong yufala long afternun ia blong witnisim handing ova blong some equipment blong military we i kam from kavman Repablik blong China. People Repablik blong China i continu blong kam wan long main patna blong development blong Vanuatu mo sapotem effot blong development blong Vanuatu taem we oli etablishm bilateral relation long 1980 Hem long rison ia kavman blong Vanuatu hem i laekem blong continu blong maintenem good diplomatic relation we i kat wetem pipol mo kavman blong China tru long chinese policy. Ceremony blong teidei i makem wan other step blong development blong headquota blong Vanuatu Mobile Force ,Cook Barrack long Vila. hemia wan saen blong comitment blong Kavman blong Vanuatu blo developem VMF long wan higt level blo sikiriti. Hemi namba tu taem we VMF i ricivim havy military trak equipment mo uniform.
Praem Minista Charlot Salwai i talemaut long airport yestede afternun afta we hemi kasem bak kantri afta long wan wik visit blong hem long China se ol riaksen mo ol tok tok blong pipol blong Vanuatu abaut media laef coverage blong anda 20 futbol tim long Korea, oli positive.
Mr Salwai i talem se Vanuatu i should praod long perfomens we ol yang boe, oli mekem long fes match blong olgeta agensem Mexico. Hemi talem se blong ol boe Vanuatu, oli skorem 2 poen agensem Mexico we hemi winim wol kap finis, hemi wan histri blong Vanuatu.
Mr Salwai i talem se Vanuatu ino stap long wan level olsem Mexico long saed blong Futbol be ol boe, oli pruvum olgeta mo difendem kala blong Vanuatu long foret blong wol. Hemi talem se hemi bin stap long Port Vila Municipal Stadium mo watchem match blong ol yangfala ia bifo oli go long Korea mo hemi hapi long perfomens blong olgeta. Ofis blong Praem Minista i asurem ol pipol blong Vanuatu se stat tede bae pipol i save watchem laef match blong Vanuatu long 7 klok lokol taem long Television blong Vanuatu. Laef coverage, bae hemi kamaut tru long hat wok blong gavman tru long OGCIO mo VBTC.
Ofis blong praem minista i talem se gavman bae hemi aloketem neseri vatu blong kavremap kosting blong coverage ia long ol otoriti blong futbol olsem FIFA. Long yestede moning akting praem minista, Ham Lini mo minista blong pablik utiliti, Jotham Napat, tufala i bin holem miting wetem managment blong OGCIO mo VBTC blong mekem sua se seken match blong Vanuatu long tede naet, hemi mas kamaut laef long TBV.
Leit long yestede naet long 7 klok, Mr Lini mo Mr Napat, tufala i bin witnesem fes laef coverage we OGCIO i mekem long bigfala skrin long Saralana steij wetem match blong Franis mo Honduras.
Chief Excecutive Officer blong OGCIO, Gerard Metsan i talem se last naet finis ol pipol blong Sola long Torba, Ambae mo ol nara aelan we ikat gavman netwok long hem, oli folem match blong Franis mo Honduras.
Mr Metsan i talem se hemia i wan nara step foward tu blong coverage blong match ia blong save watchem laef long TBV, netwok blong gavman mo tru long website blong gavman long adress ia: gov.vu. Hemia i minim se sapos u no kasem TBV o gavman netwok be yu kat akses long internet, yu save folem match tede naet long gavman website. Long Port Vila, pablik i welkam long bigfala skrin long Saralana steij.
Arch-bishop blong Church of Melanesia, George Takeli hemi mitim Akting Praem Minista Ham Lini long tiusde 16 May long ofis blong praem minista long Port Vila. Mr Lini i talem long Arch-bishop Takeli se hemi taem blong jioj mo gavman i wok tugeta blong helpem ol pipol blong tufala. Hemi bin wan okesen blong Mr Lini i tokbaut rilesensip we istap bitwin ol pipol blong Vanuatu mo olgeta blong Solomon Islands. Mr Lini, hemi tokbaut bigfala kastom seremoni we oli bin mekem long Port Vila folem ded blong wan studen blong Malaita long Port Vila. Arch-bishop Takeli i talem se hemi wan hona blong hem blong hemi save mit wetem wan akting PM blong wan kantri olsem Vanuatu. Hemi talem long Mr Lini se hemi bringim greeting long hem mo pipol blong Vanuatu. Arch-bishop i talem se hemia i fes visit blong hem ikam long Vanuatu afta we hemi tekem posisen blong hem. Hemi talem se jioj blong hem, hemi valiu Vanuatu olsem wan impoten patna mo visit blong hem ia, hemi blong rikonfomem bridge we hemi stap bitwin jioj mo gavman mo pipol blong Vanuatu. Hemi konfomem long akting praem minista se hemi tekem desisen finis se sinod blong Church of Melanesia, bae hemi stap long Port Vila long end blong yia ia long National Convention Center long Port Vila. Arch-bishop Takeli i talem se hemia i fes taem we sinod ia bae hemi stap autsaed long Solomon Islands mo hemia hemi soem se jioj, hemi kat rus blong hem long Vanuatu. Hemi talem se hemi hapi bigwan long patnasip we jioj hemi kat wetem gavman long saed blong edukesen mo health mo jioj bae hemi gohet blong prea from gavman blong Vanuatu. Anglican jioj, hemi wan long olgeta jioj we hemi kat ol skul stat long praemeri igo kasem long sekendri. Hemi kat tu ol teknikol skul mo haus meresin.
Ol pipol blong aelan blong Tanna, oli ol hat woking pipol blong Vanuatu. Taem we pipol igo pem ol prodak long maket long Port Vila, oli save luk ol mama blong Tanna. Sam long olgeta mama ia, oli no salem ol kakae we oli groem long Efate be oli salem tu ol prodak blong karen blong aelan blong Tanna. Ol fama long Tanna i talem se aelan blong olgeta, hemi gud blong planem evri kaen kakae be ino kat maket blong hem. Oli talem se oli karem smol ikam long maket long Lenakel be maket i smol tumas. Oli askem gavman blong fainem maket blong ol prodak blong olgeta.I bin kat wan taem finis we wan fama nomo, hemi planem jinja be from we ino bin kat maket blong hem, fama ia, hemi bin karem ol jinja blong hem mo kam kapsaetem long rod blong trak. Oli talem se ol trak oli mas trikim ol hip blong ol jinja ia sapos bae oli fas. Ol fama i talem se naoia, oli laki smol from we ikat ekonomik aktiviti we hemi stap kirap long Tanna olsem konstraksen blong rod mo oli help blong salem ol prodak blong karen blong olgeta.